Cumzu.com

Rzeczywistość nadal rujnuje moje życie

Kamieniem węgielnym ukraińskiej państwowości

Kamieniem węgielnym ukraińskiej państwowości

Jak suwerenność została zdobyta w przedostatnim roku ZSRR

W latach 1989-1990 wydarzenia odbywały się w Europie i w świecie podzielonym przez zimną wojnę i konfrontację nuklearną między ZSRR a państwami NATO, które słusznie zapisały się do jednych z największych w XX wieku. Upadek muru berlińskiego, początek zjednoczenia Niemiec, narodowe demokratyczne, aksamitne rewolucje w Europie Środkowej i Wschodniej, które były częścią bloku sowieckiego, przywrócenie niepodległości państwa przez republiki ZSRR Litwa i Łotwa, parada suwerenności republik radzieckich, początek upadku imperium radzieckiego…

Ukraińska Wiosna 1990

Zainicjowane przez Michaiła Gorbaczowa perestroika przeprowadzone pod hasłem demokratyzacji społeczeństwa i państwa.

W marcu 1989 r. w historii ZSRR odbyły się pierwsze i jedyne wybory deputowanych ludowych ZSRR na zasadzie alternatywnej, kiedy ludzie zaczęli się „budzić” i opowiadać się za swoimi prawami człowieka, wolnościami, godnością ludzką i narodową. Na Ukrainie z miejsc wygnania i uwięzienia zaczęli wracać politycy. Włókniste i zdecydowane przemówienia Wiaczesława Chornovila, Stepana Khmary, Lewka Lukyanenko, braci Goryniv – Michała, Mikołaja i Bogdana, małżonków Kalyntsiego – Igora i Iriny, Henry’ego Altunyana, Wasilij ovsienko i ich innych współpracowników litowali się odwagą i determinacją szerokich warstw ludzi – od robotników po szczyty narodowej inteligencji. Wyzwolenie narodowe i ruchy obywatelskie w krajach bałtyckich, na Ukrainie i Kaukazie zaczęły naprawdę opanować nastrój obywateli.

Czytaj więcej: Atrybuty niezależności

Na przykład w Żytomierzu na początku 1990 r. nie było już sztywnego monopolu społeczno-politycznego i ideologicznego CPSU. Wraz z nim działał potężny, wspierany przez obywateli, nieformalne (czyli niezarejestrowane, ponieważ prawo ZSRR jeszcze na to nie pozwalało) żytomierza organizacji „Front Cywilny”; spójna i w związku z tym silna organizacja Ukraińskiego Związku Helsińskiego (UHS); organizacji Ruchu Ludowego, a także szeregu aktywnych organizacji pozarządowych i społeczeństw narodowych. W tych okolicznościach, w marcu 1990 r., odbyły się wybory do Najwyższego Związku Radzieckiego ZSRR, które w historii ZSRR w całej jego złożoności i brakach były pierwszymi demokratycznymi wyborami. W monolitycznym komunistycznym systemie cesarskim powstał pierwszy namacalny podział. Do najwyższego organu przedstawicielskiego władzy w Rzeczypospolitej, który do tej pory był formalną scenerią dla realnej władzy struktury państwowo-politycznej – Partii Komunistycznej, przełamał opozycję wobec obecnego reżimu władzy. Stworzył radykalnie odmienną sytuację polityczną, która miała rozpocząć nową stronę w historii Ukrainy i położyć pierwszy kamień węgielny ukraińskiej państwowości, która stała się Deklaracją o suwerenności państwowej Ukrainy.

Deklaracja i walka o nią

Pierwotny tekst Deklaracji o suwerenności państwowej Ukraińskiej SRR, złożonej w imieniu Prezydium Rady Najwyższej, przypominał rezolucję Kongresu Komunistycznej Partii Ukrainy, co nie jest zaskakujące, ponieważ Rada Najwyższa była zdominowana przez większość komunistyczną: opozycja – Rada Ludowa – liczyła tylko 120 deputowanych, podczas gdy większość komunistyczna – 330.

Projekt składał się z dziesięciu sekcji. Jeśli w pierwszych sekcjach mówiono, że suwerenność ZSRR rozwija się w oparciu o wykonywanie przez naród ukraiński niezbędnego prawa do samostanowienia, to suwerenność stała się pojęciem terytorialnym i była uciekana jedynie do przeniesienia praw ukraińskiej SRR i podziału władzy między nią a Unią RSS. W Radzie Najwyższej rozpoczęła się gwałtowna, czasem bardzo trudna dyskusja.

Akademik Igor Jachnowski, poseł ludowy Ukrainy i zwołania, przewodniczący Rady Ludowej, przypomina: „Dwukrotnie w historii Ukrainy Rada Ludowa, jako oficjalna opozycja parlamentarna, działała niezwykle mocno, wieloosobowa i z pełnym powrotem zdolności umysłowych i oratoryjnych swoich zastępców. Po raz pierwszy – podczas dyskusji i przyjęcia Deklaracji o suwerenności państwowej i po raz drugi – podczas dyskusji nad Aktem Deklaracji Niepodległości Ukrainy. Członkowie Rady Ludowej przedłożyli pięć alternatywnych projektów deklaracji. Najsilniejszy z nich był projekt Serheja Holovatyiego, Iwana Tymczenko i Wołodymyra Wasylenko, projekty Stepana Khoryka, Mychajosa Kosowa, Serhija Semenetsa i Tetyany Jaheva, Jurija Hnatkevycha, Wołodymyra Shlemko, Larisy Skoryk i Iryny Kalynets, projekty uchwał w sprawie realizacji Deklaracji złożone przez zastępców Wiktora Bede, Wołodymyra Sylypchuka i Wiktora Sziszkina były najpiękniejsze. Wspólną cechą wszystkich tych projektów było proklamacja Ukrainy jako suwerennego państwa w sferze politycznej, ustawodawczej, gospodarczej i prawnej życia jej mieszkańców. Ogłosił wyższość wszystkich oddziałów rządu państwa na Ukrainie. Aby omówić deklarację, która rozpoczęła się 25 czerwca i zakończyła 16 lipca 1990 r., świadomie ją przyjmując, odrzucając ostrzeżenie jednego z deputowanych (w języku rosyjskim): „Jaki jest mój delaem? Jestem poza ZSRR!”.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powrót do góry